Πολεοσκόπιο, 2026-01-14

80% θεωρεί πως υπάρχει σοβαρό πρόβλημα στέγασης στη χώρα | Κίνηση, νερό, ζέστη και άλλα στο BusinessTalks | Γιατί οι νέες γυναίκες φεύγουν από τον Δήμο Αθηναίων;

Καλώς ήρθατε στο Πολεοσκόπιο, μια διεβδομαδιαία συλλογή ειδήσεων και συνδέσμων για τις πόλεις, την ανάπτυξή τους και τους ανθρώπους που τις κατοικούν.

Τα 3 βασικά

1. 80% θεωρεί πως υπάρχει σοβαρό πρόβλημα στέγασης στη χώρα

Η Ελλάδα κατέχει πλέον την πρώτη θέση στην ΕΕ σε ανησυχία για τη στέγαση: 80% των πολιτών θεωρεί το πρόβλημα πολύ ή αρκετά σοβαρό, σύμφωνα με νέα πανευρωπαϊκή έρευνα της Polling Europe που δημοσίευσε η Καθημερινή. Το μέσο ελληνικό νοικοκυριό ξοδεύει 36% του εισοδήματός του για στέγη - σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (19%). Και ενώ ο μέσος Ευρωπαίος είδε το διαθέσιμο εισόδημά του να αυξάνεται 22% τα τελευταία 20 χρόνια, ο μέσος Έλληνας είδε μείωση 5%.

Την ίδια στιγμή, οι δημόσιες πολιτικές αποτυγχάνουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το πιλοτικό πρόγραμμα κοινωνικής στέγασης στον Δήμο Αθηναίων: από στόχο 70 διαμερίσματα, ανακαινίστηκαν μόλις 15. Εν τω μεταξύ, 117.000 κατοικίες (27% του συνόλου) στον Δήμο Αθηναίων παραμένουν κενές, ενώ το 53% των κατοίκων ζει σε ενοίκιο.

Μια φωτεινή εξαίρεση έρχεται από απρόσμενο μέρος: ο Δήμος Αγίου Βασιλείου στο Ρέθυμνο έγινε ο πρώτος στην Ελλάδα που μετέτρεψε κλειστά δημοτικά κτίρια σε κατοικίες για εκπαιδευτικούς και γιατρούς. Με €120.000 από το υπουργείο Εσωτερικών ανακαίνισε 5 διαμερίσματα - και η πρώτη ωφελούμενη, μια νηπιαγωγός από τη Θεσσαλονίκη, είδε το ενοίκιό της να πέφτει από €400 σε €50 τον μήνα. Ανάλογες πρωτοβουλίες ξεκινούν σε Ιθάκη, Αστυπάλαια και Λειψούς. Μικρά βήματα, αλλά δείχνουν τι είναι εφικτό όταν υπάρχει βούληση.

2. Κίνηση, νερό, ζέστη και άλλα στο BusinessTalks

3. Γιατί οι νέες γυναίκες φεύγουν από τον Δήμο Αθηναίων;

ανάρτηση του @anamorfosis, πηγή: Απογραφή 2021, ΕΛΣΤΑΤ

Ο Δήμος Αθηναίων έχει έλλειμμα γυναικών έως 12% στις ηλικίες 30-39. Την ίδια στιγμή, ο Δήμος Θεσσαλονίκης έχει πλεόνασμα έως 21% στις ηλικίες 20-24. Το Ρέθυμνο φτάνει το 45%, τα Ιωάννινα το 31%. Για αυτά τα πλεονάσματα, η εξήγηση είναι τα πανεπιστήμια, όπου οι γυναίκες αποτελούν πλέον την πλειοψηφία των φοιτητών.

Η περίπτωση της Αθήνας όμως αντιστρέφει το διεθνές μοτίβο. Οι μεγάλες πόλεις έχουν συνήθως πλεόνασμα γυναικών, όχι έλλειμμα. Πριν την τεχνολογική οικονομία, οι γυναίκες όλων των επιπέδων δεξιοτήτων έλκονταν στις πόλεις γιατί οι δουλειές σε καταστήματα, γραφεία και διοίκηση ήταν άφθονες και πληρώνονταν καλύτερα. Οι καλύτερες δουλειές για άνδρες χαμηλής/μεσαίας ειδίκευσης (κατασκευές, μεταφορές, εξορυκτικές βιομηχανίες) δεν ήταν στις πόλεις.

Ο Δήμος Αθηναίων φαίνεται να έχει το αντίστροφο πρόβλημα: είναι πόλη εργασίας για νέους άνδρες, αλλά οι νέες γυναίκες - ιδίως μετά τα 30 - φαίνεται να φεύγουν. Γιατί; Οι πιθανές εξηγήσεις περιλαμβάνουν: το κόστος στέγασης (οι οικογένειες χρειάζονται περισσότερο χώρο), η αίσθηση ασφάλειας, η ποιότητα ζωής, η απουσία παιδικών σταθμών και σχολείων.

---

---

Ελλάδα

• Το 94% των Golden Visa αγοραστών δεν μετακόμισε ποτέ στην Ελλάδα.

• Συνέντευξη με τον αρχιτέκτονα Νίκο Αναστασόπουλο (ΕΜΠ) για τα μπαζωμένα ποτάμια της Αθήνας: ο Ιλισσός, ο Κηφισός και δεκάδες ρέματα καλύφθηκαν, ξεχάστηκαν, και τώρα πλημμυρίζουν. Το χειρότερο; Ενώ διεθνώς ο εγκιβωτισμός εγκαταλείφθηκε στα '80, εμείς ετοιμαζόμαστε να επαναλάβουμε το ίδιο λάθος στο Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας και τον Ερασίνο.

• Ποιες παρεμβάσεις αντέχει ένα διατηρητέο κτίριο προκειμένου να ξαναχρησιμοποιηθεί και να μην εγκαταλειφθεί;

• Πάνω από 2.000 ευρώ το τ.μ. το κόστος ανέγερσης νέων κατοικιών, ενώ η απασχόληση στον κλάδο είναι ακόμα πολύ κάτω από το 2008 (161k vs 231k).

• Η «έξυπνη» κάμερα στη Λ. Συγγρού κατέγραψε περίπου 2.000 παραβάσεις σε 72 ώρες. Πάνω από τις μισές αφορούν κινητό ή ζώνη, ενώ οι υπόλοιπες υπερβολική ταχύτητα.

• Η Πανεπιστημίου ως η «λεωφόρος των προσδοκιών» της Αθήνας.

• Ο Δήμος Αθηναίων ενέκρινε μελέτη για δημοτική συγκοινωνία: προβλέπει 7 γραμμές και 291 στάσεις.

  

• «Αν δεν έχεις αυτοκίνητο, δεν έχεις δικαιώματα».

• Η Θεσσαλονίκη λειτουργεί ακόμα με το Ρυθμιστικό Σχέδιο του 1985 - ένα κείμενο που αντιμετώπιζε το λιμάνι ως επιβατικό και προέβλεπε «μελέτη σκοπιμότητας για μετρό».

• Δύο στους τρεις κατοίκους της Αθήνας δηλώνουν ότι δεν νιώθουν συνδεδεμένοι με τη γειτονιά τους. Το Osek Tutu, που επωάστηκε στο Astylab Founders, προσπαθεί να το αλλάξει: φέρνει σε επαφή ανθρώπους που μένουν σε απόσταση ενός χιλιομέτρου μέσω μικρών, δια ζώσης συναντήσεων.

• Ένας χρόνος OpenCouncil: 8 δήμοι, 124 συνεδριάσεις και 2.800 θέματα.

Αστική Ζωή

• Το μέσο αμερικανικό σπίτι σχεδόν διπλασιάστηκε σε μέγεθος από το 1973, αλλά η ικανοποίηση από τη ζωή δεν ακολούθησε. Έρευνα δείχνει ότι μετά από ένα βασικό κατώφλι, τα επιπλέον τετραγωνικά δεν προσφέρουν κάτι. Η ευτυχία κορυφώνεται σε νοικοκυριά 4-6 ατόμων, ανεξαρτήτως μεγέθους σπιτιού. Αυτά που θυσιάζουμε για περισσότερο χώρο (χρόνος με φίλους, κοντινές αποστάσεις, λιγότερο χρέος) είναι ακριβώς αυτά που καθορίζουν την ευτυχία.

• Το COP30 στο Μπελέμ σηματοδότησε «αστική στροφή» στην κλιματική διπλωματία: για πρώτη φορά αναγνωρίζονται ρητά ως κλιματικά ζητήματα η αστική θερμική καταπόνηση και η προσιτή κατοικία, ενώ πρωτοβουλίες τύπου Beat the Heat μαζεύουν ήδη 185 πόλεις γύρω από σχέδια δροσιάς/σκίασης και ανθεκτικότητας.

• Πρώην αεροδρόμια σε όλο τον κόσμο μετατρέπονται σε τεράστια αστικά πάρκα - με πιο εμβληματικό το Tempelhofer Feld στο Βερολίνο (~3,86 τ.χλμ).

• Η Κινσάσα, με 17,8 εκατ. κατοίκους και ετήσια αύξηση 730.000, έχει χάσει σχεδόν όλο το πράσινό της. Τώρα ακτιβιστές προσπαθούν να σώσουν το τελευταίο αιωνόβιο μπαομπάμπ στο ιστορικό κέντρο από developers.

  

• Στο Boulder του Κολοράντο έχτισαν εργοστάσιο modular κατοικιών που στελεχώνεται από μαθητές λυκείου σε συνεργασία με το Habitat for Humanity.

• Οι πρώτες 10 μέρες του νέου δημοκρατικού σοσιαλιστή δημάρχου της Νέας Υόρκης: δωρεάν παιδικοί σταθμοί για 2χρονα, ακροάσεις για κακοσυντηρημένα ενοίκια, taskforce για στέγαση σε δημόσια γη και επισκευή μιας ράμπας ποδηλάτου που περίμενε χρόνια.

• Τα τζάκια και οι ξυλόσόμπες έγιναν σύμβολο της βρετανικής μεσοαστικής φιλοδοξίας: +25% εγκαταστάσεις σε 15 χρόνια. Το πρόβλημα; Εκπέμπουν το 16% των PM2.5 του Λονδίνου και σχεδόν κανείς δεν τα χρειάζεται πραγματικά για θέρμανση.

• [📹] Πώς ο αστικός σχεδιασμός της Σιγκαπούρης δημιουργεί χώρο για την άγρια ζωή.

• Η Κίνα φτιάχνει τη δική της Σιγκαπούρη: από τις 18 Δεκεμβρίου το Hainan (νησί 35.000 τ.χλμ.) λειτουργεί σαν ξεχωριστή τελωνειακή ζώνη: 74% των εισαγωγών αδασμολόγητα, εταιρικός φόρος 15%, φάρμακα εγκεκριμένα οπουδήποτε στον κόσμο διαθέσιμα χωρίς έγκριση από το Πεκίνο, visa-free για 86 χώρες, και εταιρείες που μπορούν να αιτηθούν ελεύθερο internet χωρίς το Great Firewall.

• Συνέντευξη με ιστορικό του MIT για το νέο της βιβλίο: από τη Βικτωριανή Αγγλία μέχρι το Σικάγο, οι αστικοί κήποι ήταν πάντα εργαλείο αυτοοργάνωσης φτωχών κοινοτήτων σε χώρους που οι ισχυροί αποκαλούσαν «wastelands».

• Γιατί η σύγχρονη Αμερική, παρά τη ρητορική για «νέες πόλεις» και τεχνολογική πρόοδο, δεν έχει παράγει δικό της χωρικό όραμα;

• 26 προτάσεις πολιτικής για την Ιρλανδία, με έμφαση στη στέγαση και τις υποδομές.

• Δοκίμιο από Ρωμαίο συγγραφέα για το πώς ο αμερικανικός τουρισμός λειτουργεί σαν «στρατός απελευθέρωσης που κόλλησε στο pattern του». Η οικογένεια που ρωτάει 30 ερωτήσεις για το τζελάτο, ο hipster που απογοητεύεται που δεν υπάρχει cold brew και η ακτινογραφία μιας πόλης που έχει εξωτερικεύσει το νόημά της στους επισκέπτες της.

• Οι Patrick Collison (Stripe) και Tyler Cowen (Marginal Revolution) προσφέρουν grants $5-250k σε καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες που προσπαθούν να ορίσουν την αισθητική του 21ου αιώνα.

Βιώσιμη κινητικότητα

• Ένα χρόνο μετά την εφαρμογή της, η τιμολόγηση της συμφόρησης στη Νέα Υόρκη αποδίδει: 11% λιγότερα αυτοκίνητα, καθαρότερος αέρας, και έσοδα $548 εκατ. για τα μέσα μεταφοράς. Οι φόβοι για οικονομική ζημιά δεν επιβεβαιώθηκαν. Οι επισκέπτες στη ζώνη αυξήθηκαν 3,4%.

  

• Η Rad Power Bikes, κάποτε το πρόσωπο του αμερικανικού e-bike boom με αποτίμηση $1,65 δισ. και της Kineo με περίπου 600 e-bikes, κατέθεσε αίτηση πτώχευσης. Ακόμα μια εταιρεία micromobility που πληρώνει την υπερβολική επέκταση της πανδημίας.

• Το Seattle πέτυχε 10 εκατομμύρια διαδρομές με κοινόχρηστα ποδήλατα και scooters το 2025 - αύξηση 61% σε σχέση με το 2024. Ο λόγος; Η προσθήκη του LimeGlider, ενός καθιστού scooter που είναι πιο άνετο και ασφαλές από τα όρθια.

Τεχνολογία

• Ρεπορτάζ από το Hefei, μια κινεζική πόλη που λειτουργεί σαν ζωντανό εργαστήριο αστικών τεχνολογιών: ιπτάμενα ταξί χωρίς πιλότο, ρομποτικά φορτηγά delivery, σταθμοί αλλαγής μπαταρίας σε 3 λεπτά. Δεν λειτουργούν όλα τέλεια, αλλά η κλίμακα πειραματισμού είναι εντυπωσιακή.

• Αντίβαρο στον ενθουσιασμό για τα αυτόνομα οχήματα: ερευνητές λένε ότι τα δεδομένα της Waymo δεν επαρκούν για συμπεράσματα, η σύγκριση δεν είναι δίκαιη (χαμηλές ταχύτητες, επιλεγμένες διαδρομές), και ακόμα κι αν είναι πιο ασφαλή ανά χιλιόμετρο, μπορεί να αυξήσουν τα συνολικά ατυχήματα αν αυξήσουν και τα χιλιόμετρα.